EDİLGEN ÇATI

A. EDİLGEN ÇATININ YAPISI

Etken çatı: Scientists discovered a new world.
Edilgen çatı: A new world was discovered (by scientists)

EDİLGEN YAPMANIN ÜÇ ADIMI
1) Etken tümcenin nesnesi, edilgen tümcenin öznesi durumuna getiriliyor.
Scientists---------------------------a new world
A new world -------------------------by scientists

2) Tümcenin fiili BE + V3 şekline sokuluyor. Tümce simple past ile oldugundan ve özne tekil oldugundan BE nin yerine WAS kullanılıyor.

Scientists discovered a new world.
A new world was discovered by scientists.

3) Etken çatının öznesi, edilgen çatıda fiilden sonra BY öbeği olarak yer alıyor ya da bütünüyle kullanım dışında kalıyor.

Scientists discovered a new world.
A new world was discovered ( by scientists ).

Önemli: Edilgen yapılar sadece geçişli fiiller için kullanılır. Fakat arrive, come, run, sit, sleep fiilleri edilgen yapıda kullanılabilir.

-Someone has sat on my T-shirt----> My T-shirt has been sat on.
-Ayşe hasn't slept in her bed------> Her bed hasn't been slept in.
-Nobody has ever walked this distance under three minutes before-->
This distance has never been walked under three minutes before.


Önemli: have(=possess), belong to, resemble, suit, fit(=be the right size for) fiilleri edilgen çatıda kullanılmazlar.

B. EDİLGEN ÇATININ KULLANILMA NEDENLERİ

1) Bilimsel yazılarda genellikle işi kimin ya da neyin yaptığı tamamiyle konu dışıdır. Örneğin bir ürünün üretimi ile ilgili bir yazı şöyle başlayabilmektedir ve işlemlerin kimin tarafından yapıldığı konu dışı oldugundan tümcelere edilgen çatıda kurulmaktadır.
When tobacco leaves are a ripe, yellowish green, they are picked and the curing process is begun. The leaves are first hung in sheds to dry to a rich golden color,....

2) Etken tümcenin nesnesi, öznesinden daha önemli ise edilgen çatı kullanılır.

The house was sold by a young boy.

3) İşi yapan (özne) bilinmiyorsa edilgen çatı kullanılır.

His books were stolen last Friday.

4) Kimi durumlarda metindeki fikir akışını sağlamak için edilgen çatı kullanmak gerekir. Fikir akışını sağlamak için bir şeyin ya da kimsenin işi yapan durumunda olmadan özne olması gerekebilir.

Ernest Hemingway wrote very interesting short stories. He was awarded the Nobel Prize for literature in 1952.
(Hakkında konuşulan Ernest Hemingway oldugu için, ikinci tümcede işi yapan Hemingway olmamasına rağmen özne olarak kullanılıyor)

5) Kimi durumlarda dogru anlamı belirtmek için edilgen çatının kullanılması gerekir.

While studying Turkish, a barking dog disturbed me.

Tümce böyle kurulduğunda, Türkçe çalışan kimsenin "dog" olduğu anlaşılmaktadır. Bu yanlışlığı düzeltmek için tümce:

While i was studying Turkish, a barking dog disturbed me. ya da
While studying Turkish, i was disturbed by a barking dog.

şeklinde yazılabilir.

6) Kimi durumlarda işi yapan gizlenilmek istenir.

A şahsı " Mistakes were made" dediğinde hataların kim tarafından yapıldıgını belirtmek istememiştir.

7) Doğal afetlerin ve kazaların yol açtığı felaketlerde önemli olan kaybedilen varlıklardır.

Many people are killed in work accidents every year.



NOT: Bölüm iki en kısa zamanda geliyor.